سفر رئیس جمهور، فرصت طلایی گلستان برای اتصال به کریدورهای ریلی کشور

سفر امروز (پنجشنبه) رئیس دولت چهاردهم به استان گلستان، در شرایطی انجام می‌شود که کارشناسان و فعالان اقتصادی، تکمیل زیرساخت‌های ریلی را تنها راه برون‌رفت از عقب‌ماندگی توسعه‌ای این استان مرزی می‌دانند؛ مطالبه چند دهه‌ای برای اتصال به شبکه ریلی سراسری و کریدورهای ترانزیتی بین‌المللی، که اکنون به امیدویژه‌ای برای گره‌گشایی در این سفر تبدیل شده است.

به گزارش ریل ایران به نقل از ایرنا، کارشناسان و فعالان اقتصادی گلستان بر این باورند که ایجاد و تکمیل زیرساخت‌های حمل و نقل ریلی علاوه بر مزیت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی، به سبب موقعیت ممتاز جغرافیایی و مرزی این استان و منطقه آزاد تجاری – صنعتی اینچه برون می‌تواند به توسعه روابط اقتصادی با کشورهای همسایه و همچنین ترانزیت، صادرات و واردات به دیگر کشورها از طریق خطوط ریلی، کمک زیادی کند.

استان گلستان از شمال ۴۳۸ کیلومتر مرز خشکی و ۹۰ کیلومتر مرز آبی با کشور ترکمنستان دارد و از جنوب نیز به استان سمنان، از شرق به استان خراسان شمالی و از غرب به مازندران و دریای خزر محدود می‌شود.

هم اکنون سهم خطوط ریلی گلستان از ۱۶ هزار کیلومتر خط اصلی و چهار هزار کیلومتر خط فرعی راه آهن کشور فقط ۱۳۴ کیلومتر (کمتر از یک درصد) است که باتوجه به برخورداری این استان از موقعیت جغرافیایی و مرزی ممتاز با کشورهای آسیای میانه و نیز قرار گرفتن در مسیر تردد سالانه ۲۰ میلیون مسافر و زائر امام رضا (ع) به هیچ وجه کافی نیست.

احداث و تکمیل ۲ طرح ریلی در گلستان یعنی راه آهن «گرگان – گنبدکاووس- بجنورد – مشهد» و «اینچه برون – گنبدکاووس- آزادشهر- شاهرود» مطالبه چند دهه‌ای مردم و فعالان اقتصادی این استان است که باوجود مطالعات انجام شده و وعده‌های دولتمردان در سنوات گذشته هنوز خبری از اجرای آنها نیست و اکنون چشم و امید مردم این دیار از رئیس دولت چهاردهم اجرایی شدن این ۲ طرح ریلی است.

راه آهن گرگان – گنبدکاووس – بجنورد – مشهد
پروژه ملی راه‌آهن گرگان – گنبدکاووس – بجنورد – مشهد در حافظه تاریخی مردم گلستان بویژه نواحی شرقی آن سابقه‌ طولانی دارد و با وجود چندین بار شروع ساخت آن در دوره‌های گوناگون به دلایل مختلف از جمله کمبود اعتبار و تامین نشدن فایناس خارجی هنوز در نقطه صفر باقی مانده است.

اجرایی شدن این پروژه ملی و مسیر ریلی نه تنها مطالبه مردم گلستان بلکه خواسته اهالی استان‌های خراسان شمالی و رضوی است و به باور کارشناسان از زیرساخت‌های مهم ارتباطی و توسعه برای سه استان بالاخص گلستان و خراسان شمالی خواهد بود و نقش مهمی در بهبود و رونق اقتصادی و اشتغالزایی منطقه، حمل و نقل ایمن و سریع مسافر و بار و نیز ترانزیت کالا خواهد داشت.

این پروژه یک خطه ۲۷ ایستگاه و حدود ۵۷۰ کیلومتر طول دارد و ابتدای مسیر آن از خروجی ایستگاه گرگان شروع شده و با عبور از شهرهای سرخنکلاته، فاضل‌آباد، علی‌آباد، خان ببین و دلند، رامیان و آزادشهر، گنبدکاووس، گالیکش، کلاله، پیش کمر، گرماب، تنگه، آشخانه، شیرین دره، دونگال، بجنورد، به یگان، شیروان، فاروج، قوچان و اخلمد به گلبهار مشهد ختم می‌شود.

گفته می‌شود ظرفیت جابجایی سالانه این خط ریلی که مسوولان ارشد دولت و مجلس شورای اسلامی در ادوار گذشته وعده ساخت آن را داده و حتی کلنگ شروع عملیات اجرایی آن را بر زمین زدند، ۲ تا چهار میلیون مسافر و حمل تقریبی ۲ میلیون تُن بار است ضمن اینکه اجرای این پروژه آخرین بار در جریان سفر رییس جمهوری وقت و هیات دولت در آذرماه سال ۹۳ مورد تصویب قرار گرفت.

با این حال اجرا نشدن این مصوبه سبب شد تا ساخت آن به‌عنوان یک مطالبه عمومی همچنان مورد پیگیری مقامات استانی و نمایندگان قرار گیرد که حاصل آن موافقت هیات وزیران در آذر سال ۹۷ مبنی بر اختصاص ۱۵ درصد سهم کارفرما برای پروژه راه آهن گرگان – گنبد – بجنورد – مشهد از محل صندوق توسعه ملی و ۸۵ درصد فاینانس بود.

ساخت راه آهن گرگان – مشهد، مصوبه اجرایی دارد
نماینده مردم شهرستان مرزی گنبدکاووس در مجلس شورای اسلامی، ۱۸ مرداد امسال گفته بود که ساخت راه آهن گرگان – گنبدکاووس – بجنورد – مشهد از پروژه‌های مصوب دولت در وزارت راه و شهرسازی است.

عبدالحکیم آق آرکاکلی، با انتقاد از سهم کمتر از یک درصدی گلستان از ۱۶ هزار کیلومتر خط ریلی اصلی و چهار هزار کیلومتر خطوط فرعی کشور بیان کرد: کم توجهی و غفلت‌های متولیان در چند دهه گذشته سبب شده تا توسعه همه جانبه این استان اندک باشد و تاخیر بیش از این در ساخت این خط ریلی جایز نیست.

راه آهن اینچه برون – گنبدکاووس – آزادشهر – شاهرود
ساخت راه آهن اینچه برون – گنبدکاووس- آزادشهر و شاهرود و اتصال آن به کریدور ریلی شمال – جنوب به اعتقاد کارشناسان اقتصادی و باتوجه به تصویب و اجرایی شدن منطقه آزاد تجاری – صنعتی اینچه برون تاثیری شگرف در توسعه و تحول همه جانبه اقتصادی استان گلستان کمتر توسعه یافته خواهد داشت.

مطالعه و اجرای این طرح ریلی که ۲ دهه قدمت دارد با وجود مزایای اقتصادی و توسعه‌ای قابل توجه آن و پیگیری‌های مسوولان گلستان هنوز اجرا نشده است و اکنون فعالان اقتصادی و مدیران استان چشم امید به سفر رئیس دولت چهاردهم دارند تا دستور تسریع در ساخت این پروژه حیاتی که مهمترین حلقه‌ مفقوده در ایجاد زیرساخت‌های توسعه‌ای، توسعه اقتصادی و صادرات غیرنفتی این استان شمالی به کشورهای شرق و مرکز آسیا خواهد داشت، صادر نماید.

اهمیت احداث خط ریلی اینچه برون – شاهرود
گمرک اینچه‌برون واقع در نوار شمالی گنبدکاووس که حدود سه دهه قدمت دارد و از آن به‌عنوان دروازه ورود به کشورهای آسیای میانه یاد می‌شود و منطقه آزاد تجاری – صنعتی آن تنها محل تردد زمینی گلستان به ترکمنستان است که در آذر ۹۳ یک خط ریلی از این مرز به مقصد ترکمنستان و در ادامه قزاقستان به بهره‌برداری رسید.

با این حال خط ریلی اینچه برون – گرگان که جنبه بین المللی هم دارد با وجود انتقاد برخی کارشناسان به دلیل نامناسب بودن مسیر در اواخر دولت دهم اجرایی شد اما هنوز نتوانسته انتظارات را برآورده کند.

کارشناسان معتقدند اگر خط ریلی اینچه برون – گنبدکاووس – آزادشهر – شاهرود که چندسال قبل مورد تایید وزرات راه و شهرسازی و مدیران راه آهن جمهوری اسلامی قرار گرفته اجرا می‌شد، می‌توانست تاثیر بیشتری در توسعه‌ گلستان بگذارد و زمینه تقویت روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای آسیای میانه و در نهایت توسعه همه جانبه گلستان را فراهم کند.

صاحبنظران امر گفتند که ایجاد این خط ریلی می‌تواند گره کمبود زیرساخت‌های توسعه‌ای گلستان را باز کند و ارتباط این استان با کشورهای آسیای میانه را از طریق این خط ریلی و اتصال آن به خطر سراسری شمال – جنوب بیشتر و فرصت سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این استان شمالی را بیش از پیش فراهم کند.

راه آهن اینچه برون – شاهرود ظرفیت بزرگ برای رونق صادرات و ترانزیت کالا
یکی از فعالان اقتصادی گلستان با مهم دانستن احداث و بهره‌برداری از راه‌آهن اینچه‌برون – گنبدکاووس – شاهرود به‌عنوان یک ظرفیت مناسب برای رونق صادرات و جابه‌جایی کالا از این استان معتقد است: تسریع در بهره‌برداری از این خط ریلی سبب کاهش مسیر صادراتی گمرک اینچه برون به جنوب کشور و در نتیجه افزایش جابجایی کالا و صادرات محصولات این استان خواهد شد.

علی محمد چوپانی، به اقتصادی و به صرفه بودن اجرای طرح راه آهن اینچه برون – شاهرود اشاره کرد و افزود: اجرایی شدن این طرح ۱۸۲ کیلومتری در فاز نخست حداقل ۵۰۰ کیلومتر مسیر اتصال به کریدور شمال – جنوب (بافق – بندرعباس) و در فاز دوم اتصال راه آهن شاهرود به این کریدور را ۵۰۰ کیلومتر دیگر کوتاهتر می‌کند.

وی با اشاره به تصمیم مسوولان راه آهن جمهوری اسلامی برای برقی کردن راه آهن «اینچه برون، گرگان – ساری – گدوک – گرمسار» با اعتبار فاینانس یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورویی و مشارکت یک شرکت روسی اضافه کرد: به‌عنوان یک فعال اقتصادی گلستان مخالف اجرای این طرح به سبب نداشتن توجیه اقتصادی و حیف شدن بیت المال هستم.

چوپانی ادامه داد: برقی کردن این خط ریلی که باید همراه با اصلاح بخشی از مسیر و ارتفاع تونل‌های گردنه گدوک باشد علاوه بر اینکه هزینه زیادی را به کشور تحمیل می‌کند، فایده و توجیه اقتصادی لازم را ندارد زیرا ظرفیت حمل بار از این مسیر را حداکثر ۱.۵ میلیون تن افزایش می‌دهد و علاوه بر آن رسیدن به جنوب را ۵۰۰ کیلومتر دورتر می‌کند.

افزایش ظرفیت جابجایی بار ریلی اینچه برون مورد توجه است
مدیرعامل راه آهن جمهوری اسلامی ایران هم ۱۷ شهریور امسال در بازدید از ایستگاه راه آهن اینچه برون که باحضور «مامت آکمادوف» وزیر حمل و نقل ریلی ترکمنستان انجام شد، از برنامه‌ریزی برای افزایش چشمگیر ترانزیت ریلی از مرزهای ایران خبر داده و گفته بود: توافقات اولیه در کمیسیون مشترک ایران و ترکمنستان برای ارتقای ظرفیت جابجایی بار از سه نقطه مرزی ایران به ۶ تا ۷ میلیون تن در سال انجام شده است.

جبار علی ذاکری افزود: این هدف در قالب برنامه‌های کوتاه‌مدت میان‌مدت و بلندمدت با رفع چالش‌ها و تکمیل زیرساخت‌های ریلی در دو کشور محقق خواهد شد.

وی با اشاره به تمرکز ویژه بر ایستگاه اینچه‌برون گفت: ظرفیت حمل بار این خط از حدود ۶۰۰ هزار تن در سال به یک میلیون تن تا یک سال آینده افزایش می‌یابد که با تکمیل زیرساخت‌ها، این ظرفیت می‌تواند تا سه میلیون تن در سال ارتقا یابد.

مدیرعامل راه آهن جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد: شرکت انبارهای راه آهن در حال ایجاد زیرساخت‌های لازم و هماهنگی با تجار و بازرگانان برای بهره‌برداری حداکثری از این خط ریلی است.

تاخیر در اجرای خط ریلی اینچه برون – گنبدکاووس – شاهرود جایز نیست
همچنین نماینده مردم گنبدکاووس در مجلس شورای اسلامی هم در این بازدید با گله از تعلل در اجرای خط ریلی ترانزیتی اینچه برون- گنبدکاووس- آزادشهر- شاهرود گفت: باید نگاه‌ها به توسعه گلستان و رفع عقب ماندگی‌های زیرساختی آن در بخش‌های گوناگون تغییر کند.

عبدالحکیم آق ارکاکلی افزود: اینکه کارشناسان و فعالان اقتصادی و حتی مقامات ارشد گلستان معتقد به اجرای این طرح ریلی هستند اما در عمل اقدامی صورت نگرفته ناشی از نگاه‌های مسموم عده‌ای در این استان یا خارج از آن برای عقب نگهداشتن گلستان است.

آق ارکاکلی ادامه داد: همجواری با کشورهای آسیای میانه، منطقه آزاد تجاری – صنعتی اینچه برون، بندر خشک آن، گمرگ و راه آهن فرصت‌های خوبی برای توسعه و رونق اقتصادی گلستان و حتی کشور هستند که باید از آن استفاده کرد.

استان مرزی گلستان بیش از ۲ میلیون نفر جمعیت دارد.