طراحی شبکه ریلی بدون ملاحظات اقلیمی، هزینه نگهداری را افزایش میدهد
دکتر جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، در نشست «تابآوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی»، با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت مخاطرات شبکه ریلی گفت: تغییر اقلیم موضوعی صرفاً مرتبط با هواشناسی نیست، بلکه ابعادی فنی، اقتصادی و مدیریتی دارد و باید از مرحله طراحی مسیر تا ساخت و بهرهبرداری خطوط ریلی، مورد توجه قرار گیرد.
به گزارش ریل ایران، وی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیتهای علمی کشور برای افزایش تابآوری شبکه ریلی افزود: هدف از برگزاری این نشست، فعال کردن ظرفیت صاحبنظران حوزه ریلی، سازمان هواشناسی و مراکز علمی کشور برای ایجاد یک همکاری مشترک در زمینه شناخت، پیشبینی و مدیریت مخاطرات است.
ضرورت ورود ملاحظات اقلیمی به طراحی مسیرهای ریلی
مدیرعامل شرکت راهآهن، با بیان اینکه شبکه ریلی کشور ناگزیر از عبور از مناطق مختلف جغرافیایی با شرایط اقلیمی متفاوت است، گفت: از مناطق کوهستانی گرفته تا دشتها، مناطق کویری و مناطق دارای خطرات طبیعی، هرکدام ویژگیها و مخاطرات خاص خود را دارند و باید الزامات متناسب با شرایط هر منطقه در طراحی شبکه لحاظ شود.
دکتر ذاکری افزود: زلزله، سیلاب، تغییرات دمایی، فرونشست، رانش زمین، ماسههای روان و سایر مخاطرات طبیعی میتوانند عملکرد شبکه ریلی را تحت تأثیر قرار دهند و بیتوجهی به این عوامل در مرحله طراحی، هزینههای سنگینی را در دوره بهرهبرداری به کشور تحمیل میکند.
وی با اشاره به تجربه مسیر ریلی کرمان – زاهدان اظهار کرد: در زمان طراحی این مسیر، مطالعاتی درباره تأثیر جریان باد و رسوبگذاری در منطقه انجام شده بود و نسبت به عبور مسیر از محدوده دارای مخاطرات ماسهای هشدارهایی ارائه شد، اما در نهایت مسیر از منطقهای عبور کرد که امروز هزینههای قابل توجهی برای نگهداری و مقابله با پیامدهای آن نیاز دارد.
ماسههای روان ؛ نمونهای از پیامد بیتوجهی به مطالعات اقلیمی
دکتر ذاکری با بیان اینکه مناطق کویری دارای شرایط خاص اقلیمی هستند، گفت: شناخت رفتار باد، جریانهای مؤثر در جابهجایی ماسه و ویژگیهای محیطی، میتواند نقش مهمی در انتخاب مسیر، کاهش هزینههای نگهداری و افزایش عمر زیرساخت داشته باشد.
وی افزود: هزینههایی که امروز برای عملیات مستمر نگهداری و پاکسازی خطوط ریلی در برخی مناطق پرداخت میشود، میتوانست با تصمیمگیری دقیقتر در مرحله طراحی و استفاده از مطالعات علمی کاهش یابد.
پیشنهاد ایجاد سامانه هوشمند پایش مخاطرات ریلی
مدیرعامل راهآهن، با اشاره به تجربه راهآهن شرق ژاپن در مدیریت مخاطرات طبیعی اظهار کرد: این مجموعه سامانهای را توسعه داده که با استفاده از تجهیزات پایش، دریافت دادههای لحظهای و انتقال اطلاعات به بخشهای عملیاتی، امکان واکنش سریع پیش از وقوع بحران را فراهم میکند.
وی افزود: این سامانه صرفاً یک نرمافزار نیست، بلکه مجموعهای از تجهیزات اندازهگیری، تحلیل داده و ارتباط میان بخشهای مختلف عملیاتی است که میتواند در برابر مخاطراتی مانند زلزله، بارشهای شدید، تغییرات دمایی و سایر پدیدههای طبیعی، امکان تصمیمگیری سریع را فراهم کند.
دکتر ذاکری پیشنهاد کرد: ضروری است، با استفاده از ظرفیت سازمان هواشناسی، دانشگاهها و مراکز علمی کشور، طراحی و توسعه یک سامانه مشابه برای شبکه ریلی ایران؛ بهعنوان یک پروژه مشترک دنبال شود.
حرکت از مدیریت پس از حادثه به سمت پیشگیری
مدیرعامل شرکت راهآهن با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه در مدیریت بحران گفت: حادثه ممکن است اجتنابناپذیر باشد، اما باید تلاش کنیم با استفاده از دانش، فناوری و اطلاعات دقیق، از تبدیل مخاطرات به بحرانهای بزرگ جلوگیری کنیم. پیشگیری از آسیبها، علاوه بر کاهش هزینههای اقتصادی، میتواند از پیامدهای اجتماعی، مدیریتی و اختلال در زنجیره فعالیتهای وابسته به حملونقل ریلی جلوگیری کند.
دکتر ذاکری تأکید کرد: تغییر اقلیم باید بهعنوان یک موضوع مشترک میان حوزههای مهندسی، اقتصاد، مدیریت و فناوری دیده شود و نمیتوان آن را صرفاً در چارچوب هواشناسی بررسی کرد.
ضرورت همکاری راهآهن و سازمان هواشناسی
وی با اشاره به نقش دادههای اقلیمی در افزایش تابآوری شبکه ریلی گفت: استفاده از ظرفیت سازمان هواشناسی برای توسعه سامانههای پایش و هشدار سریع، میتواند به تصمیمگیری بهتر در حوزه طراحی، نگهداری و بهرهبرداری شبکه ریلی کمک کند.
مدیرعامل راهآهن خاطرنشان کرد: اتصال دادههای هواشناسی، اطلاعات زمینشناسی و مطالعات دانشگاهی، میتواند زمینه ایجاد یک نظام جامع مدیریت مخاطرات را فراهم کند؛ نظامی که به جای واکنش پس از حادثه، بر پیشگیری و کاهش ریسک تمرکز داشته باشد.
دکتر ذاکری در پایان گفت: سرمایهگذاری در شناخت مخاطرات و توسعه سامانههای هوشمند مدیریت ریسک، هزینهای برای آینده نیست، بلکه اقدامی برای کاهش خسارتها، افزایش ایمنی و ایجاد شبکه ریلی پایدار و تابآور در کشور است.
